Cùng bạn bè mở doanh nghiệp đòi hỏi mỗi người tự sắp xếp phần vốn góp từ tài chính cá nhân. Bài viết trình bày cách xác định khoản có thể góp, hiểu cách phần vốn được ghi nhận theo loại hình doanh nghiệp và lên kế hoạch chi tiêu cho giai đoạn chờ lợi nhuận đầu tiên.
1. Xác định khoản có thể góp mà không ảnh hưởng đến gia đình
Hãy hình dung ba người bạn cùng làm kiến trúc sư quyết định mở một xưởng thiết kế nội thất. Mỗi người có hoàn cảnh tài chính khác nhau: một người đã có gia đình và đang trả góp căn hộ, một người còn độc thân, một người vừa tích lũy được khoản tiền từ công việc tự do. Vì vậy, mức góp phù hợp với từng người cũng khác nhau.
Nguyên tắc đầu tiên là phần vốn góp chỉ lấy từ khoản tích lũy dư ra sau khi đã giữ đủ quỹ dự phòng cho gia đình. Người góp vốn nên liệt kê tài sản có thể dùng, trừ đi quỹ dự phòng tương đương vài tháng chi tiêu và các mục tiêu đã cam kết như học phí của con, phần còn lại mới là giới hạn trên cho việc góp vốn.
Ngoài tiền mặt, một số người góp bằng tài sản như máy tính, phần mềm bản quyền hoặc xe chở hàng. Những tài sản này cần được định giá và ghi nhận rõ ràng ngay từ đầu, vì giá trị ghi nhận sẽ quyết định tỷ lệ sở hữu của người góp.
Người góp vốn cũng nên trao đổi với vợ hoặc chồng về khoản góp, nhất là khi dùng tài sản chung của gia đình. Sự đồng thuận này giúp kế hoạch kinh doanh nhận được sự ủng hộ và tránh những bất đồng không cần thiết về sau.
Phần vốn góp nên lấy từ khoản tích lũy dư ra sau khi đã giữ đủ quỹ dự phòng của gia đình.
2. Hiểu cách phần vốn góp được ghi nhận trong công ty TNHH
Với nhóm nhỏ vài người quen biết nhau, mô hình công ty TNHH nhiều thành viên thường được cân nhắc đầu tiên. Ở mô hình này, mỗi thành viên sở hữu một phần vốn góp theo tỷ lệ đã đăng ký và chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty trong phạm vi phần vốn đó. Lợi nhuận sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính được chia theo tỷ lệ vốn góp.
Điểm người góp vốn cần lưu ý là cam kết góp đủ và đúng thời hạn đã thỏa thuận. Nếu một thành viên chưa góp đủ phần đã đăng ký, tỷ lệ sở hữu và quyền chia lợi nhuận có thể được điều chỉnh theo phần thực góp. Do đó, mỗi người nên lập lịch chuyển tiền góp vốn khớp với thời điểm có tiền trong tài chính cá nhân.
Phần vốn góp trong mô hình này cũng không thể rút ra tùy ý như tiền gửi. Khi muốn chuyển nhượng, thành viên thường phải ưu tiên chào bán cho các thành viên còn lại theo nguyên tắc trong điều lệ. Người góp vốn vì vậy nên coi đây là khoản đầu tư dài hạn.
Trong ví dụ xưởng thiết kế, ba người bạn có thể ghi rõ trong thỏa thuận góp vốn: mức góp, thời điểm góp, cách chia lợi nhuận và cách xử lý khi một người muốn rút khỏi công ty. Văn bản này là nền tảng giữ quan hệ bạn bè và quan hệ kinh doanh cùng ổn định.
3. Lên kế hoạch tài chính cá nhân cho giai đoạn chờ lợi nhuận
Nếu nhóm hướng đến việc gọi thêm nhà đầu tư trong tương lai, công ty cổ phần là mô hình được nhiều nhà sáng lập lựa chọn. Khi đó, phần góp được thể hiện bằng số cổ phần sở hữu và lợi nhuận phân phối dưới dạng cổ tức theo quyết định của đại hội đồng cổ đông. Cổ tức không phát sinh đều đặn mỗi tháng như tiền lương.
Dù chọn loại hình nào, doanh nghiệp mới thành lập thường cần thời gian trước khi có lợi nhuận để chia. Người góp vốn nên dự trù nguồn chi tiêu cá nhân cho ít nhất giai đoạn này, có thể từ lương nhận tại công ty, thu nhập của vợ hoặc chồng, hoặc quỹ dự phòng riêng.
Thành viên làm việc toàn thời gian tại công ty có thể nhận lương như một nhân viên, tách biệt với phần lợi nhuận được chia. Cách sắp xếp này giúp người góp vốn có thu nhập ổn định, đồng thời phản ánh đúng phần đóng góp công sức so với thành viên chỉ góp tiền.
Khi doanh nghiệp bắt đầu có lợi nhuận, khoản nhận được nên được phân bổ theo kế hoạch: một phần bù lại quỹ dự phòng đã dùng, một phần tích lũy, phần còn lại cho chi tiêu gia đình. Nhóm cũng có thể thống nhất giữ lại một phần lợi nhuận trong công ty để mở rộng, khi đó mỗi thành viên điều chỉnh kỳ vọng thu nhập cá nhân cho phù hợp.
Dự trù chi tiêu cá nhân cho giai đoạn chưa có lợi nhuận giúp người góp vốn yên tâm theo đuổi kế hoạch kinh doanh.
Góp vốn cùng bạn bè là quyết định vừa tài chính vừa quan hệ. Xác định mức góp trong khả năng, hiểu cách phần vốn được ghi nhận theo loại hình doanh nghiệp và chuẩn bị nguồn chi tiêu cho giai đoạn đầu giúp mỗi thành viên tham gia với tâm thế vững vàng.
